MR KULLANIMI

Posted by: Sedat Bostan 3 ay ago

İnsanoğlu, sesi kaydetme ve nakletmeyi başarınca birçok yeni teknolojinin önü açıldı. Gerçi sesi kaydetmeyi başaranlar bunun önemli bir iş olduğunu anlatmakta epey zorluk çektiler. Fakat sonradan kıymeti anlaşıldı. Görüntünün kaydı ve nakli, görüntüleme teknolojilerinin gelişmesini sonuç verdi. Bu gün artık her birimiz elimizdeki cep telefonuyla her görüntüyü yakalayabilmekteyiz. Tıp alanında görüntüleme teknolojileri son otuz yılda çok önemli hale geldi ve sürekli gelişmektedir.

Röntgen cihazının keşfi ve kullanımıyla başlayan tıbbi görüntüleme, Bilgisayarlı Tomografi, (BT), Manyetik Rezonans (MR), Pozitron Emisyon Tomografisi (PET), Ulutrason, Renkli Dopler, EKO gibi birçok yeni görüntüleme teknolojisinin gelişmesini tetiklemiştir. Bu gün robotik cerrahi, endoskopi gibi birçok uygulamada görüntüleme teknolojileri kullanılmaktadır. X ışınları ve manyetik alan, radyo ve ses dalgaları, ısı yayılımı veya doğrudan kamera ile görüntüleme hastaneye giden her hastanın tanı veya tedavi süreçlerinde karşılaştığı bir uygulama haline dönüşmüştür.

Görüntüleme teknolojiler tanılıma ve tedavi hizmetlerinde insan sağlığını pozitif desteklemekte ve hekimlerin başarısını kolaylaştırmaktadır. Diğer bir yandan insan sağlığı üzerinde olumsuz etkileri de yok değildir. Fakat artısı eksisi toplandığında elbette artısı çok fazladır. Olayın birde maliyet boyutu vardır. Görüntüleme teknolojileri, hastaneler için en pahalı teknolojilerdir. Çok hızlı gelişim ve değişim gösterdikleri içinde ortalama beş-on yıl içinde yenilenmesi gereken cihazlardır.

Ülkemizde MR, BT gibi ileri görüntüleme cihazlarının çok olduğu söylenemez. Nüfus başına oranlandığında cihaz sayısı açısından OECD ülkeleri içinde son sıralarda olduğumuzu istatistiksel veriler söylüyor. Ama yine bu istatistiksel veriler, bu cihazları çok yoğun kullandığımızı da söylüyor. Özellikle MR cihazında cihaz başına yaklaşık 15 bin ve bin kişi başına 157 görüntüleme ile açık ara öndeyiz. BT’de uluslararası karşılaştırmalarda biraz daha makul sayılar söz konusudur.

Cihaz başına görüntüleme sayısının fazlalığı cihaz sayısının azlığını göstermektedir. Mevcut cihazların vardiya sisteminin kullanılmasıyla az cihazdan çok görüntü elde etmeyi sağlamaktadır. Bu görüntüleme cihazlarının verimli kullanıldığını göstermesi açısından olumludur. Fakat bin kişi başına çekilen görüntü sayısının bizden çok daha yaşlı nüfusa sahip ülkelerle kıyasla yüksek olmasının tıbbi ve mali farklı anlamları olmalıdır.

Bunun anlamı ne? Hem hekim ve hem de hasta olarak teknolojiyi kullanmayı seviyoruz.  Hasta kendisine MR, BT gibi tetkikler yapıldığında önemsendiğini düşünüyor. Hekime ve hastaneye olan pozitif yaklaşımı artıyor. Hekim ise, tanı veya tedavi yönünden daha emin ilerlemek adına bu tetkiklere yöneliyor olabilir. Bu durum savunmacı yaklaşım olarak da değerlendirile bilinir.

Olayın birde maliyet boyutu var. Elbette sağlık söz konusu olduğunda harcamanın miktarı önemini kaybeder. Fakat bu gereksiz tetkiklerin yapılacağı anlamına gelmez. MR, BT gibi tetkikler hizmet başı ödeme sistemine tabidir. Dolayısıyla istenen MR veya BT hastanenin ve geri ödeme kurumunun giderlerini artırır.

İçinde sağlık ekonomistlerinde bulunacağı bir uzman ekibin, tıpta görüntüleme teknolojilerinin kullanımı konusunu her yönüyle incelemesi önerilir. Bu çalışmanın sonuçlarından hareketle, hem sağlık çalışanlarına, hem de hastalara yönelik farkındalık oluşturulmasına ihtiyacımız var.

Tıp teknolojilerinin kullanımı kadar üretimini de başarmalıyız.